وبلاگ تخصصی مهندسی عمران

مقدمه
از زمانی که انسان غارنشينی را به قصد یافتن مکان زیست بهتر پشت سر گذاشت، با مصالح
ساختمانی سر و کار پيدا کرده بود. بدیهی است که این مواد از نوع موجود در طبيعت بود مانند
پوست برای بنا کردن خيمه و یا گل و سنگ برای تهيه مسکن دائمی . بعدها بشر آموخت که از
قطعات چوب و تخته و ميخ و پيچ برای استحکام بنا استفاده کند و موادی مانند آهک، ساروج و
سيمان را برای اتصال محک متر قطعات سنگ و یا چوب به یکدیگر بکار بگيرد. ولی خاک رس
مهمترین ماده اوليه تهيه بسياری از مصالح ساختمانی است. خاک رس به صورت ناخالص در
تهيه کوزه، گلدان هاى گلی، ظروف سفالی، اشيا و لول ههاى سفالی، سراميک، سيمان و به
صورت خالص در تهيه ظروف چينی و … مصرف می شود.
تعریف
* از نظر واژه: سراميک به کليه جامدات غير آلی و غير فلزی گفته می شود.
* از نظر ساختار شيميایی: کليه موادی که از مخلوط خاک رس با ماسه و فلدسپات در دمای بالا
بدست می آیند و توسط توده شيشه مانندی انسجام یافته و بسيار سخت و غير قابل حل در
حلال ها و تقریبا گداز ناپذیر می باشند، سراميک ناميده می شوند.
نقش اجزای س هگانه در سراميک
* خاک رس: موجب نرمی و انعطاف و تشکيل ذرات بلوری سراميک می شود.
* ماسه: قابليت چين خوردن پس از خشک و گرم شدن و تشکيل ذرات بلوری سراميک را کاهش
می دهد.
* فلدسپات: در کاهش دادن دمای پخت و تشکيل توده شيشه اى و چسباننده ذرات بلوری
سراميک موثر است.
خواص سراميک ها
خواص سراميک ها بسته به نوع و درجه خلوص هر یک از اجزای اصلی، مواد افزودنی، لعاب، زمان
حرارت دادن، مواد اکسنده و کاهنده هاى موجود در محيط تغيير می کند. در قرن حاضر صنعت
سایت ساختمان مرجع صنعت ساختمان sakhtemoon.com
سراميک سازی توسعه و تنوع شگرفی یافته و اهميت و کاربردهای آن نيز وسعت پيدا کرده
است.
سراميک های ویژه
* مقره های برق:
٣ استفاده می شود. O٢Zr ، ٣O٢Al که عایقهای خوبی برای گرما و برق هستند و در آنها از
* سراميک های مغناطيسی:
در در این نوع سراميک از اکسيدهای آهن استفاده می شود. مهمترین کاربرد آنها در تهيه
عنصرهای حافظه در کامپيوتر است.
* سراميک های شيشه اى:
وقتی شيشه معمولی پس از تهيه در دمای بالایی قرار گيرد، تعداد قابل توجهی از ذرات بلور در
آن تشکيل م یشود و خاصيت شکنندگی آن کم می گردد و بر خلاف شيشه های معمولی دیگر،
ایجاد یا پيدایش شکاف کوچک در آنها ساری نمی باشد، یعنی این شکافها خود به خود پيشرفت
نمی کنند. از این نوع سراميک ها برای تهيه ظروف آشپزخانه یا ظروفی که برای حرارت دادن لازم
باشند، استفاده می شود که آن را اصطلاحا پيروسرام می نامند.
لعابها و انواع آنها
لعابها طيف وسيعی از ترکيبات آلی و معدنی را در بر م یگيرند. لعاب مربوط به سراميک معمولا
است. این اجزا را پس (PbO) مخلوط شيشه مانندی متشکل از کوارتز، فلدسپات و اکسيد سرب
از آسياب شدن و نرم کردن به صورت خميری رقيق درمی آورند. آنگاه وسيله سراميکی مورد نظر
را در این خمير غوطه ور کرده و پس از سرد و خشک شدن، آن را در کوره تا دمای معين حرارت
می دهند. پس از لعاب دادن روی چينی، روی آن مطالب مورد نظر را می نویسند و یا طرح مورد
نظر را نقاشی م یکنند و دوباره روی آن را لعاب داده و یک بار دیگر حرارت می دهند. در این صورت
وسيله مورد نظر پرارزش تر و نوشته و طرح روی آن بادوام تر م یشود.
لعابها در انواع زیر وجود دارند:
* لعاب بی رنگ: این نوع لعاب که برای پوشش سطح چين یهای بدلی ظریف بکار می رود، بی
رنگ و شفاف است و از مخلوط کلسيم و سيليس و خاک چينی سفيد تهيه می شود.
و برای (FeO) برای رنگ زرد از اکسيد آهن ،(O٢Cu) * لعاب رنگی: برای رنگ آبی از اکسيد مس
٣)، برای رنگ زرد از کرومات سرب و برای رنگ O٢Cr<”font dir=”ltr) رنگ سبز از اکسيد کروم
ارغوانی از ارغوانی کاسيوس استفاده م یشود.
* لعاب کدر: این نوع لعاب که برای پوشش چپنی های بدلی معمولی بکار می رود و از مخاوط
۴، نمک و کربنات سدیم تهيه م یشود که آن را پس از ذوب کردن، O٣, Pb ٢, PbO , SiO ٢SnO
سرد کردن و پودر کردن، در آب به صورت حمام شير در می آورند و شئی لعاب دادنی را در آن
غوطه ور می کنند.
ظروف لعابی
ظروف لعابی درواقع نوعی ظروف آهنی هستند که سطح آنها را به منظور جلوگيری از زنگ زدن از
لعاب م یپوشانند. البته این نوع ظروف را نباید زیاد گرم یا سرد و یا پرتاب کرد و یا اینکه تحت ضربه
قرارداد، زیرا لعاب سطح آنها ترک برداشته و می ریزد.
انواع چينی
چينی ها در واقع از انواع سراميک محسوب می شوند و به دو دسته چين یهای اصل یا سخت و
چينی های بدلی تقسيم می شوند.
* چينی های اصل:
- چينی ظرف: که می توان آن را نوعی شيشه کدر دانست، مانند ظرف چينی معروف به سور. از
ویژگيهای این نوع چينی آن است که لعاب رنگی را به خود می گيرد.
- چينی سيليسی: این نوع چينی که به چينی ليموژ معروف است، درکشورهای فرانسه، ژاپن و
چين تهيه م یشود. مواد اوليه آن خاک چينی سفيد، شن سفيد و فلدسپات است.
- چينی آلومينيوم دار: این نوع چينی به نام چينی ساکس و بایو در فرانسه تهيه م یشود و دارای
است. CaO ٢, SiO ٣O٢Al
* چينی های بدلی: خمير این نوع چينی ها ترکيبی حد واسط از خمير سفال و خمير چينی های
ظریف است. در نتيجه سختی آنها از چينی های اصل کمتر است. از این رو حتما باید آنها را با
لعاب بپوشانند. این نوع چينی ها خود به دو دسته تقسيم می شوند:
- بدل چين یهای معمولی که خمير آنها رنگی است و از این رو با لعاب کدر پوشانيده می شود.
سایت ساختمان مرجع صنعت ساختمان sakhtemoon.com
- بدل چينی ظریف که خمير آنها مانند خمير چينی بی رنگ است اما بر خلاف چينی در مقابل نور
شفاف نيست. معمولا سطح این نوع چينی ها را از لعاب ب یرنگ ورنی مانند و شفاف می پوشانند
تا ظاهری مانند چينی اصل پيدا کنند.